Polacy przybywajacy na Kaszuby czesto zadaja sobie pytanie:do kogo nalezy ten kawalek Ziemi, do kogo ten domek, a w ktorym roku wybudowano to i owo... itd. I wlasciwie jak do tego doszlo ze wkolo w okolicy spotyka sie az tyle Polakow mieszkajacych tutaj na stale lub turystow. Zeby dowiedziec sie jak to sie wszystko zaczelo to trzeba cofnac sie do tylu do roku 1859. Wtedy to pierwsza grupa Kaszubow z Polski przybyla na tereny gdzie dzisiaj sa miejscowosci Wilno i Barry's Bay. Kaszubi opuscili swe rodzinne strony z roznych wzgledow ale najczestsze to: przesladowania polityczne i religijne oraz poprostu w poszukiwaniu chleba - czyli lepszych warunkow zycia.
Spis ludnosci z roku 1861 wzkazywal 260 polskich osadnikow w calym powiecie Renfrew.
Data ta odnosi sie nie tylko do pierwszych polskich osadnikow w Ontario ale tez zapoczatkowali oni polskie osadnictwo w calej Kanadzie.
Druga,wieksza fala polskich emigrantow przybyla do Kanady po drugiej wojnie swiatowej, ktora zapoczatkowala rozne organizacje polonijne jak np. Harcerstwo itp. To  oni wpadli na pomysl zorganizowania 1 zlotu harcerstwa w Kanadzie. A na  miejsce zlotu wyznaczono wlasnie mala ,,polska'' wioske o nazwie Wilno w prowincji Ontario. Byl to latem 1952 roku. Pare miesiecy pozniej do Wilna przybyl z USA ksiadz Franciszkanin Rafal Jan Grzondziel znany rowniez jako Ojciec Ignacy. Byly kapelan polskiej armii ktora m. in. brala udzial w walkach o Monte Cassino we Wloszech.
Ksiedza Rafala zauroczylo Wilno i okolice. A wlasnie szukal dobrego terenu na Katolicki Osrodek Mlodziezowy ktory zamierzal zbudowac dla mlodych Polakow w prowincji Ontario. W majowa niedziele 1953 roku, ksiadz Grzondziel wraz z osobami towarzyszacymi wybrali sie z Barry's Bay w kierunku Halfway..
Tam wowczas byla jeszcze prawdziwa kanadyjska puszcza. Gdy w koncu przedarli sie przez gesty las i krzaki staneli na brzegu jeziora Wadsworth. To bylo to co ksiadz Rafal szukal ; postanowil ze w tym miejscu stanie kaplica, ktora zapoczatkuje Katolicki Osrodek Mlodziezowy (K.O.M.)  W tamtych latach ziemie nad jeziorem mozna bylo otrzymac bezplatnie, po uiszczeniu tylko malej oplaty manipulacyjnej. W czerwcu 1953 r. ksiadz Rafal otrzymal pozwolenie na budowe osrodka, a juz w sierpniu tegoz roku odprawiono pierwsze nabozenstwo w nowo wybudowanej kaplicy pod wyzwaniem Matki Boskiej Anielskiej na brzegu jeziora Wadsworth. Dwa tygodnie wczesniej jednak ksiadz Grzondziel zakupil 400 akrowa farme wraz z zabudowaniami od mejscowego Kaszuba. Dzis miejsce to znane jest jako slynna ,,Stodola". 
Latem 1954 r. tereny K.O.M. zapelnily sie zuchami i harcerzami ktorzy ciagneli na Kaszuby jak przyslowiowe pszczoly do miodu. Przez dwa letnie miesiace okoliczne tereny tetnily zyciem ktorego przedtem tutaj nie znano. Zima 1954 r. ojciec Ignacy postanowil zbudowac wyciag narciarski, gdzie byly idealne warunki na narciarstwo. Powstal nawet klub narciarski o nazwie ,,Kaszuby Ski Club". Tym samym osrodek dzialal niemal caly rok co bylo zasadniczym celem ojca Rafala. Ostatecznie wyciag i klub dzialaly do marca 1964 r. 
Wraz z harcerzami na Kaszuby przybywalo coraz wiecej Polakow; tych na wakacje, jak i tych co chcieli osiedlic sie  na stale. Dlatego juz w 1955 doprowadzono tam elektrycznosc, a rok pozniej zbudowano oltarz w lesie przy kaplicy poniewaz kaplica stala sie poprostu za mala aby pomiescic wszystkich wiernych szczegolnie na niedzielne msze sw. Ta polowa swiatynia otrzymala nazwe,,Katedry pod sosnami".
Dzieki staraniom ks. Rafala w 1960 r. nazwe ,,Kaszuby" naniesiono na oficjalna mape Kanady.  A 1 czerwca 1961 r. na Kaszubach otworzono poczte ktora byla czynna kazdego roku przez 3 letnie miesiace. Pierwszym poczmistrzem zostal ks. Rafal Grzondziel, a pozniej  obowiazki te przejela pani Teodora Szuster. Gdy jednak poczmistrzyni zabraklo, w latach osiemdziesiatych ostatecznie poczte zamknieto.
Wielka role w rozwoju Kanadyjskich Kaszub odegralo rowniez nasze polskie harcerstwo ktore z Kaszub uczynilo swoj drugi, letni dom.  Jeszcze w 1954 r. szczepy harcerskie dzierzawily tereny od ojca Rafala, ale w nastepnych latach same dokonaly zakupu ziemi przy okolicznych jeziorach. Ale nie wszystkich bylo na to stac.  Obecnie tereny z budynkami K.O.M. (Stodola, baraki itp.) sa pod administracja zakonu Franciszkanow z siedziba w Montrealu, ktorzy wydzierzawili niektore tereny dla harcerzy miedzy innymi dla szczepow  ,,Baltyk" i ,,Podhale".
Ks. Rafal Grzondziel -odkrywca Kaszub- zmarl w grudniu 1998 r. Zostal pochowany na cmentarzu w Wilnie.

Copyright © 1998-2008 K.C. Online , All rights reserved